RYZYKO WYNIKAJĄCE Z ODMAWIANIA “NIEZBĘDNEJ” TRANSFUZJI KRWI

 

D. JOHN DOYLE, doktor medycyny, doktor filozofii, FRCPC UNIVERSITY OF TORONTO / THE TORONTO HOSPITAL

djdoyle@inforamp.net
27 października 1997

 

Chociaż na wskutek HIV i AIDS uczyniono sporo, by lekarze zaczęli poważniej myśleć o ryzyku/korzyściach wynikających ze specyfiki transfuzji krwi, to transfuzje krwi nadal pozostają podstawą do przeżycia w bardzo wielu sytuacjach klinicznych. Pacjenci, którzy odmawiają transfuzji pomimo niezbędnych wymogów medycznych do jej podania przez lekarza, sami siebie narażają na śmierć, chociażby z powodu ostrej anemii. Na przykład Carson i współ. przebadali 125 pacjentów poddanych zabiegom chirurgicznym, którzy byli Świadkami Jehowy i z tej przyczyny odmówili transfuzji krwi. Ustalili oni, że ponad 60% pacjentów, u których przed operacją poziom hemoglobiny spadł poniżej 6g/dl zmarło w trakcie operacji. [1]. Poniżej podajemy pełne zestawienie:

Poziom hemoglobiny przed operacją

Śmiertelność

< 6 g/dL

61.5%

6.1- 8 g/dL

33%

8.1-10 g/dL

0%

> 10 g/dL

7.1%

 

Kiedy jest transfuzja "konieczna?" Nie można podać jednoznacznej odpowiedzi, gdyż chociaż sama transfuzja może nie stwarzać wysokiego ryzyka, to jednak przetoczenie krwi pacjentowi z grupy tzw. „wysokiego ryzyka” może stworzyć dla niego zagrożenie. Na przykład, jeśli ryzyko wystąpienia ataku serca (infarct myocardial) albo wylewu (cerebrovascular accident) lub też podobnych komplikacji wynikających z poważnej anemii wynosi, powiedzmy, 15%, przy jednoczesnym ryzyku przeniesienia drogą krwi czynników chorobotwórczych wynoszącym, powiedzmy, 0,5%, to wielu lekarzy uznałoby, że współczynnik korzyści (risk/benefit ratio) [stosunek wartości terapeutycznej do jego działań niepożądanych] byłby całkiem zadowalający. Jednakże, w prawdziwym życiu nie da się zastosować żadnych ogólnie dostępnych wartości i dlatego w praktyce każdy przypadek musi zostać poddany osobnemu rozpatrzeniu z punktu widzenia klinicznego i opublikowanych podręczników. Na przykład, Carson (American Journal Surgery 1995;170(6A supp): 325) sugeruje, że pacjenci z chorobą tętnic wieńcowych powinni mieć poziom hemoglobiny ponad 10 g/Dl lub wyższy, podczas gdy u pacjentów zdrowych poziom hemoglobiny wystarczy 7 g/dL lub nieco więcej. (zobacz pełny diagram poniżej).

 

Poziom Hb > 10 g/dL

Poziom Hb 7-10 g/dL
  • pacjenci z chorobą wieńcową
  • młodzi pacjenci
  • pacjenci z przewlekłą niewydolnością krążenia
  • pacjenci z dobrym stanem zdrowia
  • pacjenci chorzy na chroniczną gruźlicę
  • pacjenci, którzy mają dość dobry stan zdrowia
  • pacjenci z nadciśnieniem tętniczym

 

  • pacjenci po przebytym udarze niedokrwiennym mózgu

 

  • stosujący beta-blokery

 
  • sytuacje, w których podejrzewa się olbrzymią utratę krwi

 

  • pacjenci w podeszłym wieku

 
  • pacjenci ze złym stanem zdrowia

 



Podsumowanie

Pacjenci powinni zazwyczaj mieć poziom hemoglobiny utrzymywany na ponad 7 g/dL, o ile są zdrowi, a dla pacjentów z poważnymi chorobami serca ten próg wynosi 10 g/dL. Pacjent z ostrą anemią powinien być operowany bez krwi, gdyż w takich wypadkach wskaźnik śmiertelności jest bardzo wysoki (ponad 60% śmiertelności wśród pacjentów, u których poziom hemoglobiny wynosił poniżej 6 g/dL).
 

[1] Lancet 1988 Apr 2;1(8588):727-9 Severity of anaemia and operative mortality and morbidity. Carson JL, Poses RM, Spence RK, Bonavita G. Department of Medicine, University of Medicine and Dentistry of New Jersey/Robert Wood Johnson Medical School, New Brunswick.

„Podczas badań przeprowadzonych na125 pacjentach mających być poddanych operacjom chirurgicznym, którzy odmówili transfuzji krwi z przyczyn religijnych, faktyczna śmiertelność była proporcjonalna do przedoperacyjnego poziomu hemoglobiny, odpowiednio ok. 7.1 % dla pacjentów z poziomem ponad 10 g /dl i ok. 61.5 % dla tych z poziomem poniżej 6 g /dl. Został także określony współczynnik śmiertelności związany z utratą krwi podczas operacji, i wynosi on ok. 8% dla pacjentów, którzy stracili mniej niż 500 ml, a 42.9 % dla tych, którzy utracili ponad 2000 ml. Zarówno poziom hemoglobiny przed operacją, jak i śródoperacyjna utrata krwi powinny zostać wzięte pod uwagę w szacowaniu konieczności transfuzji w trakcie zabiegu. W naszych badaniach żaden pacjent z poziomem hemoglobiny ponad 8 g /dl i stratą krwi w trakcie operacji poniżej 500 ml nie umarł.”